Λευκωσία ….. η τελευταία μοιρασμένη πρωτεύουσα της Μεσογείου

Λευκωσία ….. η τελευταία μοιρασμένη πρωτεύουσα της Μεσογείου

Λευκωσία… η τελευταία μοιρασμένη πρωτεύουσα της   Μεσογείου!

 

Η Λευκωσία (Τουρκικά: Lefkoşa, Αρμενικά: Նիկոսիա), γνωστή διεθνώς με το ιταλικό της όνομα Nicosia (από γαλλικά: Nicosie), είναι η πρωτεύουσα της Κύπρου. Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, η Λευκωσία ήταν σειρήνα, μία από τις κόρες του Αχελώου και της Μελπομένης και το όνομά της μεταφράζεται ως «Λευκή Ουσία». Χτισμένη πάνω στον Πεδιαίο ποταμό, η Λευκωσία αποτελεί την έδρα της Κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο πληθυσμός του Δήμου Λευκωσίας ανέρχεται μόλις στους 55.014 κατοίκους ενώ ο πληθυσμός ανέρχεται γύρω στις 240.000 στην ευρύτερη αστική περιοχή της πρωτεύουσας. Στην αρχαιότητα η πόλη ονομαζόταν Λήδρα και ήταν ένα από τα αρχαία βασίλεια της Κύπρου. Ως πρωτεύουσα της Κύπρου για περισσότερο από χίλια χρόνια, η Λευκωσία καταλήφθηκε στην πορεία από Φράγκους, Ενετούς, Οθωμανούς και Βρετανούς.

Το ιστορικό κέντρο της Λευκωσίας σήμερα βρίσκεται μέσα στα μεγάλα μεσαιωνικά τείχη που έκτισαν οι Ενετοί. Τα τείχη αυτά αποτελούν σήμα κατατεθέν της πόλης, με τους προμαχώνες και τις πύλες του να αξιοποιούνται για να στεγάσουν σημαντικά κτήρια της πόλης όπως το Δημαρχείο. Το βόρειο μέρος της πόλης εξακολουθεί να βρίσκεται υπό τουρκική κατοχή, έτσι η Λευκωσία είναι η μόνη απομένουσα διχοτομημένη πρωτεύουσα στον κόσμο. Η πόλη αν και δέχεται γρήγορους ρυθμούς ανάπτυξης, προσφέρει ένα από τα υψηλότερα βιοτικά επίπεδα στον κόσμο [3]. Στη Λευκωσία εδρεύει το Πανεπιστήμιο Κύπρου και ακόμη άλλα 4 πανεπιστήμια.

Οι κατεχόμενες και οι ελεύθερες περιοχές της Λευκωσίας χωρίζονται από τη Γραμμή Κατάπαυσης του Πυρός. Πολλές φορές, αυτή λέγεται και "Πράσινη Γραμμή", παίρνοντας το όνομά της από τη γραμμή πράσινου χρώματος που σχεδιάστηκε πάνω στο χάρτη της Κύπρου το 1963 για να δείξει τα όρια των ελληνικών και τουρκικών τομέων. Εφαπτόμενη της πράσινης γραμμής προς τα ελεύθερα εδάφη, υπάρχει μια ζώνη η οποία ονομάζεται νεκρή ζώνη. Πρόκειται για μια ζώνη στην οποία η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει παραχωρήσει δικαίωμα ελέγχου στα Ηνωμένα Έθνη για διατήρηση του status quo το οποίο έχει προκύψει από την εισβολή της Τουρκίας το 1974. Η Γραμμή Κατάπαυσης του Πυρός εκτείνεται ανατολικά και δυτικά της Λευκωσίας, διασχίζοντας όλη την Κύπρο.

Η πόλη είναι το διοικητικό και εμπορικό κέντρο της Κύπρου και σε αυτήν λειτουργούν αρκετές βιομηχανίες που παράγουν ρουχισμό, δερμάτινα, κεραμικά, πλαστικάπροϊόντα κλπ. Τα τελευταία χρόνια έχει επίσης μετατραπεί σε κέντρο υπηρεσιών ιδιαίτερα χρηματοοικονομικής και εκπαιδευτικής φύση

Η Λευκωσία λόγω και της ιστορίας της διαθέτει πολλά αξιοθέατα όπως :

1)    Μεσαιωνικά Ενετικά Τείχη

Τα πρώτα τείχη που περιέβαλαν τη Λευκωσία στο 14ο αιώνα φτιάχτηκαν από τους Φράγκους και κάλυπταν μεγαλύτερη έκταση από ότι τα μεταγενέστερα Ενετικά τείχη του 16ου αιώνα που περιβάλουν την παλιά πόλη μέχρι και σήμερα. Όταν οι Ενετοί κατέλαβαν την Κύπρο, αποφάσισαν να κατεδαφίσουν τα Φράγκικα Τείχη επειδή ήταν παλιά και δεν μπορούσαν να προστατέψουν αρκετά την πόλη από νέα όπλα όπως το πυροβολικό. Τα Φράγκικα Τείχη ήταν επίσης πολύ μεγάλα για να τα επανδρώσει ο Ενετικός στρατός και πολύ κοντά στους λόφους ανατολικά και νοτιοανατολικά της πόλης.

Τα κυκλικά τείχη που έφτιαξαν οι Ενετοί ενισχύθηκαν από έντεκα προμαχώνες σε σχήμα καρδιάς και προστατεύονται από 80 μέτρα πλάτους τάφρο. Χτίστηκαν από τούβλα πυλού, με το κάτω μέρος να έχει αντιτείχισμα από πέτρες. Όταν οι Οθωμανοί κατέλαβαν τη Λευκωσία, επισκεύασαν τα τείχη και κάλυψαν το πάνω μέρος τους με πέτρες. Η τάφρος γύρω από τα τείχη σήμερα έχει διάφορες χρήσεις, σαν γήπεδο αθλητισμού, δημόσιος κήπος, έκθεση γλυπτικής ανοιχτού χώρου, χώροι στάθμευσης κλπ.

 

2)    Πύλη Αμμοχώστου

     Η Πύλη Αμμοχώστου, η πιο σπουδαία από τις πύλες της Ενετικής Λευκωσίας, άνοιγε στο δρόμο που οδηγούσε στο πιο σημαντικό λιμάνι του νησιού, στην Αμμόχωστο, από όπου πήρε και το όνομα της. Αρχικά ήταν γνωστή σαν Πόρτα Τζουλιάνα προς τιμήν του Giulio Savorgnano, του μηχανικού που σχεδίασε και έχτισε τα Ενετικά τείχη στον 16ο αιώνα.

Η πύλη έχει μια εντυπωσιακή πρόσοψη και αποτελείται από ένα αψιδωτό πέρασμα με ένα δωμάτιο με θόλο, διαμέτρου 10,97 μέτρα, στο εσωτερικό. Και στις δύο πλευρές του περάσματος υπάρχουν ορθογώνια δωμάτια για τους φρουρούς. Η Πύλη σήμερα είναι Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Λευκωσίας.

 

3)    Αρχιεπισκοπικό Μέγαρο

     Η Παλιά Αρχιεπισκοπή, ένα διώροφο κτήριο του 18ου αιώνα στην καρδιά της Λευκωσίας, αποτελεί θρησκευτικό, εθνικό και πολιτικό μνημείο και είναι στενά συνδεδεμένη με τη σύγχρονη Κυπριακή ιστορία. Ακριβώς δίπλα βρίσκεται η νέα Αρχιεπισκοπή, ένα διώροφο κτήριο της Νεο-Βυζαντινής περιόδου που στεγάζει τα γραφεία της αρχιεπισκοπής και την κατοικία του Αρχιεπισκόπου. Χτίστηκε μεταξύ του 1956 και 1960, από τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο ΙΙΙ και φιλοξενεί επίσης το Βυζαντινό Μουσείο και τη Βιβλιοθήκη της Αρχιεπισκοπής. Από την ημέρα ολοκλήρωσης της Νέας Αρχιεπισκοπής το κτήριο της παλιάς Αρχιεπισκοπής μετατράπηκε σε μουσείο Λαϊκής Τέχνης και σε Μουσείο Αγώνος.

 

4)    Λαϊκή Γειτονιά

     Στην περιοχή αυτή έχουν αποκατασταθεί σπίτια που αποτελούν τυπικά δείγματα παραδοσιακής κυπριακής αστικής αρχιτεκτονικής, και τα οποία χρησιμοποιούνται σήμερα ως εμπορικά καταστήματα, εστιατόρια και εργαστήρια τέχνης.

                                            

5)    Παγκύπριο Γυμνάσιο

    

Το Παγκύπριο Γυμνάσιο ιδρύθηκε το 1812 από τον Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό σε μια εποχή που η Κύπρος ήταν ακόμη υπό οθωμανική κατοχή. Είναι το αρχαιότερο σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε λειτουργία στο νησί.

Αρχικά λειτούργησε ως γυμνάσιο και ονομαζόταν Ελληνική Σχολή. Το 1893 το σχολείο αναβαθμίσθηκε με την δημιουργία λυκείου, και άλλαξε το όνομά του το 1896 σε Παγκύπριο Γυμνάσιο.

 

 

6)    Υδραγωγείο

     Βρίσκεται περίπου απέναντι από το άγαλμα της Ελευθερίας και πολύ κοντά στο Αρχιεπισκοπικό Μέγαρο και την Πύλη Αμμοχώστου

 

7)    Δημοτικό Μέγαρο Λευκωσίας

    Το νεοκλασικό κτίριο, πάνω στον προμαχώνα Ντ' Αβίλα, με την υπέροχη θέα προς την εκτός των τειχών Λευκωσία, στεγάζει το δημαρχείο Λευκωσίας από το 1944. Κτίστηκε το 1930 και αρχικά χρησιμοποιείτο ως οικογενειακό καμπαρέ με την επωνυμία «Λούνα Παρκ». Στη συνέχεια φιλοξένησε τα γραφεία του ΑΠΟΕΛ και έπειτα έγινε το κέντρο εξουσίας της πρωτεύουσας.

 

Όλοι σχεδόν οι πρωτευουσιάνοι γνωρίζουν το Δημοτικό Μέγαρο Λευκωσίας, που βρίσκεται ανάμεσα στην παλιά μεσαιωνική πόλη των τειχών και τη σύγχρονη πόλη που απλώνεται έξω από τα τείχη. Στεγάζεται στο υφιστάμενο κτίριο απο το 1944

 

Τα πρώτα γραφεία του δήμου
Η Λευκωσία ανακηρύχθηκε επίσημα σε δήμο με την άφιξη των Βρετανών στην Κύπρο τον Ιούλιο του 1878 και η διοικητική της έκταση μέχρι το 1882 περιλάμβανε μόνο την περιοχή εντός των τειχών. Τα πρώτα γραφεία του δήμου στεγάστηκαν στη Νέα Αγορά, στο απλόχωρο σπίτι της Χαρίκλειας Αργυρίδη, με ενοίκιο £20/χρόνο το 1897, τα δημοτικά γραφεία μεταφέρθηκαν στο σπίτι της Ευφροσύνης Ταρσή στο Μακρύδρομο (σημερινή οδός Λήδρας), μέχρι την εποχή που κτίστηκε το δημαρχείο στην καμπιά του Ευκλείδη, στο χώρο δηλαδή που περικλείεται από την οδό Αλκιβιάδου (δυτικά), την οδό Επτανήσου (ανατολικά), την Πλατεία Δημαρχίας (βόρεια) και την οδό Διογένους (νότια). Μέχρι το 1944 οι Υπηρεσίες του δήμου Λευκωσίας στεγάζονταν στο χώρο που καλείται σήμερα «παλαιό Δημαρχείο». Τη χρονιά εκείνη, επί δημαρχίας Θεμιστοκλή Δέρβη (που υπηρέτησε ως δήμαρχος Λευκωσίας κατά τα έτη 19291946 και 19491959), αποφασίστηκε η μεταφορά μεγάλου μέρους των δημοτικών Υπηρεσιών στο κτίριο πάνω από τον προμαχώνα Ντ'Αβίλα, παρά την Πλατεία Μεταξά. Στο παλαιό δημαρχείο παρέμειναν οι φορολογικές Υπηρεσίες, ενώ το1957 άρχισε να λειτουργεί εκεί η κεντρική Δημοτική Αγορά, αφού η παλαιότερη Δημοτική Αγορά, η οποία είχε κτιστεί μεταξύ 1930 και 1932 δίπλα από τον καθεδρικό ναό της Αγίας Σοφίας, περιέπεσε στον τουρκικό τομέα της πόλης.

Με βάση αρχειακές πηγές της Φραγκοκρατίας και Ενετοκρατίας, ο χώρος του σημερινού δημαρχείου Λευκωσίας αποτελούσε τμήμα της Μονής της Παναγίας της Ελεούσας, η οποία διέθετε πλούσιες πηγές και κατεδαφίστηκε το 1567 για να κατασκευαστούν τα σημερινά βενετικά τείχη της πόλης από το μεγάλο Ιταλό αρχιτέκτονα Giulio Savorgnano. Με την κατάληψη της πόλης από τους Οθωμανούς το 1570, ο προμαχώνας από Ντ' Αβίλα ονομάστηκε Kara Ismail, όπως φαίνεται και στο λεπτομερέστατο χάρτη του υπολοχαγού Horatio Herbert Kitchener κλίμακας 1:2.500.Στα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας και τα πρώτα χρόνια της Αγγλοκρατίας, ήταν ανοικτός χώρος που χρησιμοποιόταν από τους χωρικούς της περιοχής Πιτσιλιάς για πώληση κρασιού κάθε Τρίτη.

 

«Λούνα Παρκ»
Το υφιστάμενο κτίριο του δημαρχείου Λευκωσίας κτίστηκε αρχικά το 1930, με τρία μόνο δωμάτια για χρήση, ως οικογενειακό καμπαρέ με την επωνυμία «Λούνα Παρκ», το οποίο ωστόσο είχε διάρκεια ζωής μόνο πέντε χρόνια. Στη συνέχεια, το κτίριο στέγασε τα γραφεία της ποδοσφαιρικής ομάδας της Λευκωσίας ΑΠΟΕΛ, μέχρι το 1944 όταν και έγινε το κέντρο εξουσίας της πρωτεύουσας. Το 1951, αποφασίστηκε η ανακαίνιση και επέκταση του κτιρίου, με δαπάνη ύψους £51.000 –ποσό πολύ υψηλό για την τότε εποχή– και ο δήμαρχος μετέφερε εδώ το γραφείο του το 1952. Κατά την ανακαίνιση άλλαξε και η αρχιτεκτονική του κτιρίου από αποικιακή σε νεοκλασική. Εδώ να αναφέρουμε ότι, μετά από σχετικό διαγωνισμό, η Πλατεία Μεταξά μετονομάστηκε σε Πλατεία Ελευθερίας μετά την τουρκική εισβολή του 1974.Βρισκόμενο σε ύψος περίπου 150 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, το νεοκλασικό κτίριο του δημαρχείου στηρίζεται από καλλιμάρμαρες ιωνικές κολώνες. Στον ίδιο χώρο υπάρχουν υπέροχοι και ολοπράσινοι κήποι, χώρος στάθμευσης και σιντριβάνι, από τα οποία υπάρχει υπέροχη θέα προς την εκτός των τειχών πόλη. Πιο δυτικά από το χώρο του δημαρχείου βρίσκονται τα κτίρια του ταχυδρομείου, της Κυπριακής Βιβλιοθήκης και των δημοτικών τροχονόμων, ενώ κάτω από τον προμαχώνα (ανατολικά) υπάρχει μεγάλος χώρος στάθμευσης και (δυτικά) πάρκο.

 

Τρόποι διασκέδασης

Σε όλη τη Κύπρο κι ειδικά στην Λευκωσία τα μέσα διασκέδασης κι ψυχαγωγίας είναι πολλά! Προτείνεται για φαγητό, καφέ, ποτό, για εμπλούτιση των ιστορικών σας γνώσεων καθώς θα σας μαγέψει η ιστορία αυτού του νησιού.